Bên cạnh cầu bình an, mỗi người dân cũng cần chủ động tham gia BHYT để phòng thân.

Vào những dịp đầu xuân năm mới, việc người dân đi cầu bình an tại các địa điểm tín ngưỡng, thờ tự lại gợi lên nhiều suy nghĩ, bởi nó liên quan mật thiết đến câu chuyện BHYT mà xã hội đang nỗ lực thiết lập. Trong tín ngưỡng dân gian, người Việt - dù theo bất kỳ tôn giáo nào, cũng đều mong muốn và cầu xin các vị thần, vị thánh, tiên tổ... ban cho mình sức khỏe dồi dào. Song, có một nghịch lý dễ nhận thấy, đó là dù mong muốn được che chở, được bình an, nhưng nhiều người lại thờ ơ không tham gia BHYT, trong khi đây là một trong hai trụ cột quan trọng trong hệ thống chính sách an sinh xã hội mà Đảng và Nhà nước đã dày công tạo dựng.

Ngay trong những ngày đầu xuân Bính Ngọ này, một số thông tin tình hình bệnh tật đã khiến chủ đề chăm lo sức khỏe người dân càng trở nên sốt dẻo hơn. Đáng chú ý là thông tin hơn 6 triệu người Việt đang sống chung với gần 1.300 bệnh hiếm gặp (bệnh di truyền, ung thư, truyền nhiễm, ngộ độc hiếm gặp, liên quan miễn dịch, bệnh vô căn...), trong đó 58% là trẻ em, khiến nhiều trẻ tử vong do phát hiện muộn hoặc chưa tiếp cận điều trị.

Theo thống kê, có khoảng 72% loại bệnh hiếm có tính di truyền, mất trung bình 7 năm để chẩn đoán bệnh hiếm và sau 2-3 lần chẩn đoán khác mới chẩn đoán xác định được bệnh. Do giá thuốc đắt đỏ, khiến gánh nặng điều trị bệnh hiếm gấp 5-10 lần bệnh thông thường. Đặc biệt, có gần 30% số trẻ mắc bệnh hiếm tử vong trước 5 tuổi do chẩn đoán muộn hoặc chưa tiếp cận được điều trị phù hợp.

Hay như việc Hà Nội ghi nhận, trong năm 2025, trên địa bàn thành phố có 81 bệnh nhân được quỹ BHYT chi trả chi phí điều trị từ 1 tỷ đồng/người trở lên, trong bối cảnh chi phí khám chữa bệnh, đặc biệt ở nhóm bệnh lý nặng như ung thư… tiếp tục gia tăng. Trong số đó, có 3 bệnh nhân được quỹ BHYT chi trả trên 3 tỷ đồng/người và 9 bệnh nhân được quỹ BHYT chi trả trên 2 tỷ đồng/người. Đáng chú ý, riêng nhóm bệnh ung thư chiếm khoảng 26% tổng chi phí từ quỹ BHYT.

Hiện nay, ngành Y tế đang xây dựng trung tâm tham chiếu, tăng cường xét nghiệm chẩn đoán di truyền, chuẩn hóa phác đồ, đào tạo liên tục cho cán bộ y tế, tiến tới hình thành cơ sở dữ liệu quốc gia về bệnh hiếm phục vụ quản lý và nghiên cứu. Cùng với đó, nghiên cứu cơ chế tài chính bền vững cho thuốc hiếm; nghiên cứu mô hình chia sẻ rủi ro, tăng cường đàm phán giá; huy động nguồn lực xã hội để giúp người bệnh tiếp cận thuốc hiếm.

Tư vấn, vận động người dân tham gia BHXH, BHYT.

Liên quan những bệnh nhân được quỹ BHYT chi trả số tiền lớn, thông tin từ Bảo hiểm xã hội TP. Hà Nội cho biết, trong năm 2025, tổng chi phí khám chữa bệnh trên địa bàn lên tới hơn 36 ngàn tỷ đồng, trong đó quỹ BHYT chi trả trên 30.052 tỷ đồng, còn lại do người dân đồng chi trả. Do mạng lưới cơ sở khám chữa bệnh triển khai rộng, nên người dân dễ dàng hơn trong tiếp cận dịch vụ y tế, song vấn đề chi phí khám chữa bệnh vẫn vượt quá khả năng tài chính của nhiều gia đình, nhất là với những người chưa tham gia BHYT.

Bệnh tật, ốm đau với những khoản chi lớn do quỹ BHYT chi trả đã giúp rất nhiều gia đình tránh được nguy cơ nghèo hóa, và nó đã từng trở thành bài học đắt giá cho nhiều người. Song, thực tế cho thấy, nhiều người vẫn còn thờ ơ, chưa quan tâm tham gia BHYT, hoặc tham gia theo kiểu ngẫu hứng, ngắt quãng, làm ảnh hưởng đến quyền lợi hưởng do không tham gia BHYT 5 năm liên tục.

Theo thống kê, đến cuối năm 2025, tỷ lệ tham gia BHYT trong toàn quốc đạt 95,2% dân số - hoàn thành sớm 5 năm so với mục tiêu tại Nghị quyết số 42-NQ/TW. Kết quả này rất có ý nghĩa, góp phần bảo đảm công bằng trong công tác chăm sóc sức khỏe, giúp người dân được bảo đảm quyền tiếp cận dịch vụ y tế, nhất là các dịch vụ kỹ thuật cao và chuyên sâu.

Cùng với gia tăng tỷ lệ người tham gia, cả nước cũng có trên 13.000 cơ sở khám chữa bệnh BHYT, đáp ứng kịp thời nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người dân. Riêng năm 2025, cả nước có khoảng 195,5 triệu lượt khám chữa bệnh BHYT, với tổng chi phí đề nghị quỹ BHYT thanh toán khoảng 161.628 tỷ đồng. Danh mục quyền lợi BHYT cũng ngày càng được mở rộng, với hơn 10.000 dịch vụ kỹ thuật, trên 1.000 hoạt chất thuốc và hàng trăm loại vật tư y tế…

Lương hưu và thẻ BHYT chính là tấm bùa hộ mệnh hữu hiệu cho mỗi người.

Tuy nhiên, hiện cả nước vẫn còn gần 6 triệu người dân chưa tham gia BHYT. Trong đó, tập trung vào các nhóm đối tượng như: Người thuộc hộ cận nghèo, học sinh, sinh viên, người thuộc hộ nông - lâm - ngư nghiệp. Điều đáng nói, nhóm người chưa tham gia BHYT phần lớn có điều kiện kinh tế; thậm chí nhiều lao động trẻ, lao động tự do, sinh viên - vốn là những người có học thức, trình độ hiểu biết cao, nhưng lại thờ ơ không tham gia.

Thực hiện sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng và Chính phủ, nhất là quán triệt tinh thần Đại hội XIV của Đảng, trong thời gian tới, bên cạnh hướng tới mục tiêu bao phủ BHYT toàn dân, ngành Y tế cũng tập trung nâng cao chất lượng, hiệu quả điều trị. Trong đó, chú trọng cập nhật thêm thuốc và kỹ thuật mới vào danh mục thanh toán BHYT, góp phần giảm gánh nặng tài chính cho người dân; đồng thời chú trọng ứng dụng công nghệ thông tin trong giám định, giám sát, thanh quyết toán chi phí khám chữa bệnh BHYT.

Việc đổi mới và nâng cao hiệu quả khám chữa bệnh BHYT là việc làm thường xuyên. Thế nhưng, bên cạnh đó, chính người dân cũng không được chủ quan, lơ là, mà cần chủ động tham gia BHYT, để không chỉ quyền lợi của mình được bảo đảm, mà còn góp phần chia sẻ, hỗ trợ lẫn nhau đúng theo tinh thần, nguyên tắc của chính sách. Đặc biệt, đây cũng chính là cách thiết thực nhất giúp người dân “cầu được, ước thấy”, khi có được sức khỏe tốt, bình an trong cuộc sống.

Cầu bình an, cầu sức khỏe là một tín ngưỡng đẹp và là nét văn hóa không thể thiếu mỗi dịp đầu xuân năm mới. Song, để thực sự “cầu được, ước thấy”, bản thân mỗi người đều phải có ý thức chăm lo cho bản thân và gia đình bằng cách tham gia BHYT đầy đủ, chứ không thể chỉ trông chờ vào sự ban phước, ban ơn huệ. Ngoài tham gia BHYT, mỗi người cũng nên chủ động tham gia BHXH (BHXH bắt buộc hoặc BHXH tự nguyện), để lo cho tương lai của chính mình.

Trong giáo lý của đạo Phật cũng chỉ rõ, bên cạnh loại bỏ tham, sân, si, mỗi người cần chủ động nâng cao thể chất và tinh thần bằng một lối sống lành mạnh, tích cực. Suy rộng ra, trong thời đại ngày nay, khi bệnh tật ngày càng nhiều và diễn biến khó lường, thì lối sống tích cực trong giáo lý đạo Phật còn hàm ý cả việc tham gia BHXH, BHYT để vừa có được tâm an, vừa để chủ động ngừa bệnh từ sớm, từ xa (tâm khỏe); cũng như có lương hưu làm điểm tựa vững chắc.